DÜŞÜNCE

30 Eylül Çarşamba sabahı, Türkiye saati ile dörtte, meşhur "presidenditial debate"lerin yani Amerika başkanlığı koltuğu için mücadele eden Cumhuriyetçi ve Demokrat partilerin adaylarının televizyonlardan da yayımlanan münazaralarının ilki gerçekleşti. Yaklaşık iki saat süren tartışmanın bir kısmını seyrettim. İşte münazaralar hakkında biraz arkaplan bilgisi ve intibalarım.

Uluslararası sistemi analiz ederken kendimize bir merkez belirleriz. Bu kimi zaman bir bölge, örgüt, din, dil, ırk veya bir değer olmakla birlikte genel olarak bir devletin merkeze yerleştirilmesi daha fazla tercih edilir.  Bu merkez gücün etrafına da aynı veya farklı yörüngelerde olmak üzere illiyet bağına göre ülkeler tanzim edilir. Bu sistem, fizikteki “merkezcil kuvvet” sisteminin çalışma şekliyle birebir örtüşen şekilde çalışır.

Amerika’da halen 12 bin öğrencimiz eğitim görüyor. Bunlardan yaklaşık 4 bini lisans, 8 bini de lisansüstü öğrencisi. Ülkeye ve ailelerine yıllık maliyeti 600 milyon dolar civarında. 3.6 katrilyon yani. Bunların bir kısmı hiç dönmeyecek, dönenlerin ne yaptığı/yapacağı konusunda ise fazla bilgimiz yok. Ama, ne de olsa Amerika’da tahsil görmüş diye itibar görecekleri kesin. Bu arada üniversitelerimizdeki kontenjan açığı artıyor, ne gam! Ben, her ile üniversite açtığımız halde, evinin önündeki üniversiteye değil de taaaa Amerikalara giden bu nankörlere (!) yaranamadığımıza üzülüyorum.

Irk kavramı nedir, sorusuna alacağınız yanıtlar uzmanın alanına göre değişir. Bir kültürel antropologa sorarsanız, ırk kavramı gerçektir. Ama bir biyologa sorarsanız, cevap kısa ve net: İnsan ırkı yoktur. Karmakarışık birçok varyasyon var ve bunu belirleyen en önemli etken coğrafya....Ayhan Pala ile yaptığımız söyleşide Irkçılık nedir? Ne zaman ortaya çıkmıştır? Modern Irkçılık ne zaman başlamıştır? İnsanlığın büyük trajedi yaşamasına sebep olan "Öjeni" nedir? Türkiye'nin modernleşme tarihinde etkileri nasıl olmuştur? Bu ve bu gibi birçok soruların cevaplarını aradık.

Hürriyetin bir virde dönüşmesinde kapitalist iklimin etkileri ayrı bir başlıkta ele alınması gereken bir konu. Ancak kabaca kalabalıkların hürriyetten anladığı şeyin “dilediği zaman dilediği şeyi dilediği gibi yapma” biçiminde anlaşılan (gayetle fantastik, irreel) bu kavramın Dataizm dininin yükselen değer olduğu Dijital Çağda mutasyona uğradığını da modern insan göremiyor.

Bisiklet dostu bir ülke hayal ediyorum. Böylece toprağa ve birbirimize daha yakın olabiliriz belki. Bir ümit, iletişim kurabiliriz. Birbirimize yol verebilir, selam verebiliriz. Aynı yağmurda ıslanabiliriz hepimiz bisikletli olsak. Çevreyi daha temiz tutar, küresel ısınmaya daha az katkı sunarız.  Velhasılı bisiklete binmenin soylu bir davranış olduğunu söylüyorum ve bunda ısrar ediyorum.

Sayın Bakanın tartışmaya neden olan söylemi de kelime tercihindeki yanlışlıktan ziyade bizi var olmayan bir çözümümüz, haklı mazeretlerimiz (eğitim bütçesinin yetersizliği) nedeniyle şu an hayata geçiremediğimiz güçlü tedbirlerimiz varmış yanılsamasına yol açtığı için problemlidir. Biz kırk kişiyiz, birbirimizi biliriz. Söylemimiz ortada, eylemimiz ortada. Stratejik planlarımız, vizyon belgelerimiz vs. önümüzde.

Taciz ve tecavüz suçu “dindar”lar arasından bir kişi tarafından işlendiyse toplumun seküler-laik kesimi sesini yükseltip “dindarları bu suçu görmezden gelip ört pas etmekle suçlayıp dindarların taciz ve tecavüzü görmezden geldiği hatta hoş gördüğü” gibi bir algıyı oluşturmaya çalışıyor. Taciz ve tecavüz suçu “seküler-laik” kesimden birisi tarafından işlendiyse toplumun dindar kesimi sesini yükseltip “sekülerleri-laikleri bu suçu görmezden gelip ört pas etmekle suçlayıp sekülerlerin taciz ve tecavüzü görmezden geldiği hatta hoş gördüğü” gibi bir algıyı oluşturmaya çalışıyor.

Geliştirmek, zenginleştirmek, artırmak, üretmek, türetmek gibi anlamlara gelen “terbiye” kelimesinin yerine eğip bükmeyi, kalıplara dökmeyi, bir varlığın şeklini bozmayı, bir şeyi çarpıtmayı ve yamultmayı çağrıştıran eğitim kelimesinin ikame edilmesinin isabetli bir veçhi dahi vardır. O da, bu kelimeyi kullanmaya başladığımızdan beri memleketimizde terbiyenin ihmal ve hatta kasten ifsat edilmiş olduğu vakıasına işaret ediyor oluşudur.

Önce Avrupa, sonra da Amerika bu önemli düşmanın hakkından gelerek dünyanın ilerlemesini sağladı diye anlatılan hikâye saçma sapan bir şeydir; Avrupa ve Müslüman dünya hiçbir zaman irtibatı kesmiş değildir. Dahası, Avrupa’yı Yeni Dünyaya doğru sıkıştıran, Amerika kıtasının Avrupalılar tarafından sömürgeleştirilmesi tarihini şekillendiren ve Protestanlığın doğuşuna yardım edenler, Müslümanlardır…