Biz şanssız bir nesiliz.
1980’li yıllarda üniversite okuyanlar.
Yukarıdakiler, yani büyüklerimiz
hep bastırdılar aşağıya doğru bizleri.
Aşağıdakiler, yani sonraki nesiller,
hep itelediler yukarıya doğru.
Kendi yollarını açmak için...
Arada olan bize oldu.
Tost olduk,
pastırma olduk.
Klasik Türk Müziği‟nin melodi zenginliğiyle erken tanıştık.
Duyguları ifade edebilecek onlarca makam arasında tercih yaparken zorlanmayı erken öğrendik.
Hüzzam ile segâh makamlarını ayırt etmek için şarkının karar sesine gelmesini beklemedik.
Tasavvufu çağrıştırana segâh, meyhaneyi çağrıştırana hüzzam dedik.
Yanılmadık.
Majörün “çargâh”, minörün “buselik” makamı olduğunu bildik. Sadece bu iki makamla batı müziğini yeneceğimizi düşündük.
Geride 500 makam daha vardı ve onlar bize kalıyordu.
Ritmde de üstündük.
Batının 2 ve 3 zamanlı vuruşlarına karşı bileşik vuruşları tanıdık.
2/4‟lük vuruşun “nimsofyan”, 3/4'lük vuruşun yani „vals‟in “semai”, 4/4‟lük vuruşun da “sofyan” olduğunu bildik.
(4/4‟lük demek doğru değil ama, hadi düyek'le müsemmen‟i de öyle sayalım)
Sadece bu vuruşlarla (usullerle) batı müziğini yeneceğimizi düşündük.
Geride birçok karma ve bileşik usul vardı, onlar bize kalıyordu.
Buhurizade Mustafa Itri‟nin bestesi olan ve Ramazanlarda teravih namazında okunan “Salavat”ın 43/4‟lük -evet, evet, kırküç dörtlük- olduğunu, J. S. Bach‟ın, Itri‟yi “dünyaya gelmiş en büyük bestekâr” olarak tanımladığını öğrendik.
Ama müziğimizi kalitesi ile değil, efsanelerle tanıdık.
19‟dan 99‟dan mucize aradığımız gibi. Itri‟nin kırküç dörtlük eserindeki 43 vuruşun, Ahzâp Suresi‟nin 43‟üncü ayetinden geldiğini düşündük.
Ne önemi varsa bu bağlantının...
Itri‟den Hacı Arif Bey‟e, ondan da Sadettin Kaynak, Selâhattin Pınar, Şerif İçli, Refik Fersan, Şekip Ayhan Özışık, Şükrü Tunar ve nicelerine aktarılan; değişime ayak uyduran, değiştikçe gelişen Klasik Müziğimizi küreselleşmeye kurban mı verdik?
Yoksa, 1980‟den sonra yaşananlar, toplumsal hareketlilik, değişimin ses hızından ışık hızına doğru yol alması bizi yanıltıyor mu?
Itri‟den Hacı Arif Bey‟e, ondan Sadettin Kaynak‟a giden yolun devamında Barış Mançolar Sezen Aksular ve Kayahanlar mı duruyor?
Teksesli müzik, durağan toplumları ifade eder iken, çoksesli müzik dinamik toplumların müziği mi?
Öyleyse Klasik Türk Müziği kalitesine rağmen tarihe mi gömüldü?
Üstat Çinuçen Tanrıkorur‟un emekleri boşuna mı idi?
1989 yılında devrin Kültür Bakanı Namık Kemal Zeybek‟in başlattığı Klasik Türk Müziği‟ni çoksesliliğe taşıma gayretleri beyhude miydi?
Türk Müziğinde „koma‟ dediğimiz ara seslerin de çalınabildiği „bizim piyanomuz‟ niye yapılamadı?
Klasik Türk Müziğindeki komalar yüzünden onun armonize edilemeyeceğini söyleyenler, acaba Kemal İlerici‟nin “Türk Müziği ve Armonisi” adlı muhteşem kitabından haberdar mıydı?
“Kemal İlerici sistemi” veya “dörtlü armoni sistemi” konservatuarlarımızda anlatılırken, yani Anadolu‟ya uygun, bizim makamlarımıza uygun çoksesli müzik imkânı varken; konservatuar mezunları niçin çoksesliliği batı müziğinden arakladı?
Bu soruların cevabını hepimiz biliyoruz:
Tamamen duygusal.
Popüler kültür, günümüze damgasını vurmaya devam ediyor.
Gerçi ürünlerinin çoğu elma şekeri gibi.
Çabuk tükeniyor.
Bir bakıyorsunuz elinizde çöpü kalmış.
Ama Fatih Erkoç‟u bile yanına alma becerisine sahip. Bizim Klasik Türk Müziği ise artık ya TRT arşivlerinde ya da izlenme oranı diplerde seyreden TRT-4 ekranlarında...
Bundan tam yüzyıl sonra; Itri‟den Dede Efendi‟den Şevki Bey‟e Hacı Arif Bey‟e, onlardan da Sadettin Kaynak‟a giden yolda, yeni temsilci kimler olur diye düşünmüyorum.
Bugünün temsilcisi kim diye soruyorum kendime.
O kadar farklı müzik türleri dinledik ki, herhalde başka hiçbir nesil bu kadar tutarsız olmamıştı, bizden sonra da olamaz.
25 yıl geriye gidiyorum.
Bu 25 yılın her yılında ayrı ayrı sorulsa “en sevdiğin şarkı hangisi?” diye.
Nerdeyse 25 farklı türden bir şarkı çıkıyor karşıma.
Scorpions‟dan “I’m still loving you” da var, Bimen Şen‟den “Bensiz Ey Gül Gülşen-i” de.
“Çökertme”yi Tolga Çandar‟dan herhalde bin defa dinlemişimdir.
Tarkan‟dan da “Kış Güneşi”ni.
Ahmet Kaya‟nın “Veda Havası”nı 1987‟den bugüne 20 yıldır dinliyorum.
Şarkıyı şimdi Kıraç yorumladı. Bir 20 yıl da onun sesinden dinlerim herhalde.
Erkin Baba hayranıyım, Cem Karaca‟ya laf söyletmem. Selâmi Şahin‟i de severek dinliyorum, Phil Collins‟i de. Şu an arabamda Ferdi Özbeğen‟in CD‟si takılı, sabahları “İki Keklik” türküsünü Zara‟nın yorumuyla dinlemezsem o günüm iyi geçmez.
Wham‟in “The Final” albümü aşmıştı.
Pink Floyd, Orhan Gencebay ve Dire Straits.
Mor ve Ötesi, Radiohead ve İbrahim Tatlıses.
Neydi be abi o Joan Baez!
TV‟yi zaplarken, Halûk Levent çıksa diye içimden geçiriyorum.
Türk Halk Müziği‟ni ise kıskanıyorum. Muzaffer Sarısözen, Neşet Ertaş, Orhan Hakalmaz gibi isimler, keşke Klasik Türk Müziğinde de olsa idi diyorum.
Bu kadar değişik türde müzik dinleyen üstelik severek dinleyen biri müzikten anlamıyordur herhalde.
Müzikten anlamayanın da müzik yorumu yazma hakkı yoktur. Doğru. Onun için müzik yorumu yapmamaya devam.
***
Duygusal bir milletin kolay dolduruşa gelen nesliyiz biz.
İçimizdeki özellikler, hiçbir zaman bize, biz istediğimiz için, içimizden geldiği için yapıyorum, doğru olan da budur dedirtemedi.
Hep bir kuşku, korku ve kaygı ile yaşadık.
İçimizden geldiği gibi davranamadık, konuşamadık.
Kendimizi, belli kalıplarda tutmak zorunda kaldık.
Topluluk içindeyken, diğerleri içinde yabancı, bir başımıza kaldığımızda da kendimize karşı yabancı olduk.
Yabancılaştırıldık.
Uzaklaştırıldık.
Susturulduk.
Küstürüldük.
Yalnız bırakıldık.
Bu öyle böyle bir yalnızlık değil.
Afili mi afili bir yalnızlık...
***
İki-üç ay önce idi. Elimde kumanda, zap modundayım.
Bir kanalda ne olduğunu bile anlamadan diğer kanala geçiyorum.
Çakılı kaldım birinde. Şebnem Dönmez karşımda.
Şarkıyı söylüyor ama ses erkek sesi.
“ne halim varsa gördüm” diyor.
Türkiye‟nin “Hotel California”sı çıktı nihayet diyorum.
Abarttığımı fark ediyorum.
Hemen bakıyorum internette Emre Aydın‟a. 2002 yılında Sing Your Song yarışmasına Onur Ela isimli arkadaşı ile katılmış “6. Cadde” ismiyle. 2000‟e yakın kişi arasında birinci olmuşlar. Ancak çıkardıkları albüm tutmamış. Emre Aydın devam etmiş yalnız başına. “Afili Yalnızlık” adını verdiği albümünü çıkarmış. Albüme adını veren “Afili Yalnızlık” şarkısına da klip çekmiş. Klibin yönetmenliğini Yon Thomas yapmış. Klip orijinal. Narsist bir kadının hikâyesi. Emre Aydın 1-2 saniye hariç hiç yok.
Emre Aydın‟a müzik zevkini sormuş Hürriyet‟in Kelebek ekinden Servet Yılmaz.
Placebo‟yu çok başarılı buluyorum demiş. Trip-hop ve elektronik müzik dinliyormuş, tüm bunların yanında Müslüm Gürses‟i dinliyor, Aşık Veysel‟i de seviyormuş.
Ertesi gün satın aldım “Afili Yalnızlık” CD‟sini. “Dayan Yalnızlığım”, “Kim Dokunduysa Sana Ona Git” ve “Ve Gülümse Şimdi” öne çıkıyor. Albümün tümüne yönelik yapılan “şarkılar birbirine benziyor” eleştirisini ise ciddiye almıyorum.
Koskaca reklamcı Ali Taran “Ali Desidero” yerine “Veli Desidero”yu koyuyor. Yani kendini taklit ediyor. Nazan Öncel, -müzikten geçtik- sözlerle bile taklit ediyor kendini son albümünde...
Hem kendini taklit kötü değil ki...
En azından, Zeki Müren gibi Şükrü Tunar‟a besteler yaptırıp “bunlar benim bestem” demekten iyi.
“Afili Yalnızlık” şarkısında Radiohead‟in “Lucky”sinden esintiler olabilir. Bu beni fazla rahatsız etmiyor. Ama Emre Aydın‟ın “s” harfini “ş” diye söylemesi kulağımı tırmalıyor.
Konserine de gittim Emre Aydın‟ın. Sahne performansını beğenmedim. Aklıma Tarkan‟ın 1993‟tü herhalde Ankara konseri geldi. Gerçi Tarkan‟ı sadece 14 kişi izlemiştik. Emre Aydın ise kalabalıktı. Ama fırınlar ve ekmekler gözlerimin önünde canlandı.
Bütün bunlara rağmen... İzmirli Ejder Usta‟nın imalatı bir kanunum var. Haftada bir iki tıngırdatırım. Duyduğumdan beri “Afili Yalnızlık” diyor kanunum.
***
Lafı çok uzattım. Bitiriyorum.
Son bir-iki yıl Klasik Türk Müziği açısından iyi geçiyor.
Ferhat Göçer, Bendeniz-Harun Kolçak düeti “Biri Var”, Manga-Göksel “Dursun Zaman”,
Rafet El Roman “Yana Yakıla” ve “Yerine Kimseyi Koyamadım” gibi birçok iyi iş çıktı.
Klasik Türk Müziği açısından alâkası mı ne? İzah edeyim.
Klasik Türk Müziğimizi 1970‟lerde bıraktık. “The End” demedik ama öylece kaldı orada.
Biraz Yıldırım Gürses, biraz da bireysel çabalar (Talat Er -Okyanus gibi) yeterli olmadı.
Keşke Klasik Türk Müziği, popüler müzikle el ele gidebilseydi. Selâmi Şahin, Coşkun Sabah gibiler bunu kotarabilseydi.
***
Popüler müzik sıfırdan başladı, gelişmeye devam ediyor. Geleceği son nokta Avni Anıl‟ın bıraktığı nokta olacak.
Bu geçişi sağlayanlar meselâ Sezenler, Barışlar; Itri gibi, Hacı Arif Bey gibi yad edilecek 100 yıl sonra.
Bize gelince...
Arada tost olanlara yani.
Hayatta yaşadıklarımızı müzikte de yaşadık.
Müzikteki değişim süreci bize rastladı.
Neyi seveceğimizi, neyi dinleyeceğimizi bilemedik.
Kargaşa yaşadık, şaşkınlaştık.
Yabancılaştırıldık.
Uzaklaştırıldık.
Susturulduk.
Küstürüldük.
Kalabalıklar içinde yalnız kaldık.
Bu öyle böyle bir yalnızlık değil.
Afili Yalnızlık…
Yeni yorum ekle