SOSYOLOJİ

1973 yapımı “Canım Kardeşim” filmini izlerken sanki Dostoyevski’nin “ İnsancıklar“ romanını okuyorsunuz. Birden aklınıza Makar Devuşkin geliyor. Varvara’sı için keşke Majestelerinin huzuruna çıksa, kurtarsa Varvara’yı diye düşünüyorsunuz. Ama sonra kendi gerçekliğinize dönüyor. Aynı manzaralar şimdilerde de var diyorsunuz.

Devlet yönetiminde sadece kurallar belirleyici olmalı anlayışı katı bir şekilde uygulandığında insan iradesi ve inisiyatifi bertaraf edilmiş olur. Kurallar, değişen durumlarda insan iradesini devre dışı bırakabileceğinden, işlerde tıkanma meydana gelebilir. Eğer kurumlarda yetkiler dağıtılmazsa ve insana güvenilmezse ister kural olsun, ister kral olsun bunun acı sonuçları olur.

Basın özgürlüğünü yok etmek için artan saldırılar karşısında yapılması gereken şey, münferit olaylara saman alevi gibi parlayıp sönen tepkiler üretmek değil; yönetim ve denetim mekanizmasının tahakküm üzerine işlediği bir rejimden dönmek için ne yapılması gerektiğini düşünmektir.

Nihayetinde kim ne söylerse söylesin, herkesin haklı olduğu bir yere gelindi. Herkes haklıysa doğal olarak kimse masum değildir. Yani bu noktada haklı çıkmak bir değer ifade etmez. Tek ve zorunlu bir çıkış yolu kaldı. Ya bu melun ve meşum kuyuda “biz ve öteki” birbirini trajik biçimde tüketecek ya da tüm taraflar özeleştiri yapıp kendi gerçekleriyle yüzleşecek.

Güç, başka bir güçle sınırlanmadıkça iyi olmaz. Dünyayı daha iyi bir yer yapmanın yolu iyi insanları iktidara taşımak değil, iktidarı iyi insanların vicdanına muhtaç etmeyecek kurumlar kurmaktır.

Güç, kendini çıplak göstermez. Bir "Güç Perdesi" arkasına saklanır. Dil, hukuk ve gündemle ördüğü bir perdenin ardına saklanır. Egemen odaklar suçlarını "barış operasyonu", "kamu yararı" veya "güvenlik tedbiri" gibi süslü kelimelerle örter; hukuku kendi çıkarlarına uygun olarak eğip büker ve dikkatimizi başka yöne çekerler

Anti-emperyalist anlatı, zamanla başlangıçtaki “özgürleştirici” iddiasından uzaklaşmış, otoriter rejimlerin başarısızlıklarına mazeret üretme mekanizmasına ve jeopolitik rekabetin araçsallaştırılmış bir söylemine dönüşmüştür. Kolonyalizm anlatısı açıklama gücünü bugün artık önemli ölçüde yitirmiş bir paradigma olarak değerlendirilmelidir.

Hayek'in "fatal conceit" (ölümcül kibir) kavramı, modern siyasetin belki de en az konuşulan ama en sık tekrarlanan hatasını tarif eder: İnsan aklının, kendi sınırlarını unutup toplumu bütünüyle tasarlayabileceğine inanması. Bu, sadece bir yönetim hatası değil, epistemolojik bir yanılgıdır.

“Yeni İttihatçılığı Anlama Kılavuzu” başlığıyla gerçekleştirilen uzun YouTube programdan hareketle hazırlanan bu metinde "Yeni İttihatçılık" kavramı beş ana eksen etrafında tanımlanıyor: Benlik, Kimlik, Vatandaşlık, Devlet ve Batı/Dünya. Böylece Yeni İttihatçılığı, hem bugünkü siyasal düzeni hem de Türkiye’nin yön arayışını anlamaya yarayan bütünlüklü bir okuma olarak tartışmaya açıyoruz.

‘Ben emir kuluyum sadece emre uydum’ diyerek ortadan kaldırmak mümkün değildir. İşte bu nedenle bürokrasinin ihtiyacı, koşulsuz itaat değil; sorumluluk alan, itiraz kültürünü de barındıran hukuka ve adalete bağlı bir düzendir; güce yakın olmanın değil; doğruluğa ve dürüstlüğe yakın olmanın yükselme ölçüsü kabul edilmesidir.