SOSYOLOJİ

Kıymetli Bülent Şenay Hocamızın “Etki Ajanlığı, Self-Oryantalizm ve İslamsız Türklük” başlıklı son yazısını okuyunca ona bir eleştiri yazısı yazayım dedim. Hocamızın metinde kullandığı bazı tanımlamaları ve olaylara yaklaşım biçimini, daha geniş bir perspektiften tartışılmaya muhtaç görüyorum.

Görünen o ki hayata ve varlığa dair yerleşik değer, inanç ve tecrübeler yeni anlam kalıplarının bireyci, rekabetçi tarzına karşı bir tutunma sorunu yaşıyor. Başka bir deyişle “hakikat-sonrası” dünyamızda bir yandan gerçekliğin yeni formları yaygınlaşırken diğer yandan kadim varlık ve hakikat tasavvurları etkisizleşerek izafileşiyor.

Epstein davasıyla ilgili olarak şu ana kadar önümüze düşen bilgilerle bir ara değerlendirme yapmak istedim. Bir anda kucağımızda bulduğumuz milyonlarca belgenin, hakikati öğrenmemiz için değil bilakis hakikatten uzaklaşmamız için başımızdan aşağı boca edilmiş olabileceği ihtimalini aklımızda tutmamız gerekiyor.

Hiçbir duygu toplumsal düzenin kurucu unsuru olamaz. Empati hissi de dahil! Sokaktaki sıradan vatandaş bu iş duygularla yürür zannediyor ama yürümez. Bu sürdürülebilir değil.

Nasıl oluyor da bu kadar çok insan tek bir adamın boyunduruğu altına girmeyi ve ona gönüllü olarak hizmet etmeyi kabul ediyor? Bu yazı, söz konusu rızanın nasıl inşa edildiğini, Hannah Arendt’in kötülüğün sıradanlığı, Erich Fromm’un özgürlükten kaçış, Wilhelm Reich’ın faşizmin kitle ruhu ve Arno Gruen’in normalliğin deliliği kuramları eşliğinde, bu soruya cevap arıyor.

Anlam sorunu etrafındaki tartışmayı iki düzlemde düşünmek durumundayız: ilki, kimlik ve benlik krizine bağlı olarak hayatın, varlığın ve kozmosun dağılan anlamı; ikincisi ise adaletsizliklerle örülü sosyal dünyanın kırılan anlamı. Adaletin güç denkleminde bozulduğu ya da unutulduğu bir dünyada, hayatın anlamı da çözülmemiş bir kriz olarak askıya alınır.

Doğu Ergil Hoca, Fikir Coğrafyası YouTube kanalında yaklaşık bir saat süren röportajında hayli önemli şeyler söyledi. Bu yazıda konuşmasından bazı satır başlarını bulacaksınız.

Günümüzde iktidarın kullanılması, Giorgio Agamben'in “istisna durumu” (state of exception) olarak tanımladığı kavramla temelden bağlantılıdır. Bu durum, olağan hukukun askıya alındığı ve hukukun gücü, yalnızca egemen iktidar aracılığıyla uyguladığı bir dönemi ifade eder.

Tarih, büyük isimlerin isimsiz kalabalıklar için belirlediği yaşamlardan ibarettir. Dolayısıyla birçok inanç ve ideoloji kurucularının, öncü ve önderlerinin ismiyle anılır. Zaman zaman refahın, çoğu zaman ise savaş, zulüm ve sömürünün de bu isimlerin uğruna/adına yapıldığı malumdur.

Eşitlik, kardeşlik,  özgürlük, adalet, barış, erdemli olmak gibi onca ülküsel ve güzel “olması gerekenlerimiz” olmasına ve bunlar uğruna bunca savaşlar vermemize rağmen tarihsel süreç içinde bu yolda bir arpa boyu da olsa ilerleme sağlayamıyoruz. Onca savaşıma, çabaya, emeğe rağmen hala bir şeyleri değiştiremiyorsak, değiştiremediysek o zaman, nerede neyi hatalı yapıyoruz, yetersiz kalan ne diye sorup, sil-baştan süreci yeniden ele almamız gerekmiyor mu?