PSİKOLOJİ

Şerif, Asch, Milgram ve Zimbardo'nun çalışmaları, insan doğasının en karanlık köşelerine ışık tutmuş ve sosyal bağlamın bireysel ahlak üzerindeki yıkıcı etkisini deşifre etmiştir. Modern eleştiriler bu deneylerin bazı sonuçlarını sarsmış olsa da, verdikleri temel ders geçerliliğini korumaktadır: Sosyal etki kaçınılmazdır, ancak mutlak değildir.

İnsan, çoğu zaman sandığı kadar “kendi başına” değildir. Dünyayı olduğu gibi gördüğünü düşünür; oysa gerçekte gördüğü, kendi iç dünyasının bir yansımasından ibarettir. Geçmişi, korkuları, beklentileri ve hayalleri, onun gözlerine görünmez bir filtre takar. Bu yüzden aynı dünyaya bakan insanlar, bambaşka gerçeklikler içinde yaşayabilir.

Jeffrey Epstein davası, münferit suçların ötesinde bir egemenlik teknolojisi ile ilgilidir. Bu yapının kalbinde, kurbanların "Sauron’un Gözü" dediği sofistike bir gözetleme altyapısı yer alır. Gizli kameralar, mahrem anları kalıcı bir boyun eğme kaydına dönüştürür.

Fanatizmin beş aşaması, yalnızca bir grubun hikayesi değil; hepimizin içinde, uygun şartlar oluştuğunda harekete geçebilecek karanlık bir potansiyelin haritası. Bu yüzden en büyük mücadelenin, başkalarının değil kendi içimizdeki fanatikle yüzleşmek olduğunu hiç unutmamamız gerekiyor.

Meselelere ilkel kabile mensubu perspektifinden, kesin inançlı cemaatçi zaviyesinden bakarsak, her şeyi biz-onlar karşıtlığı içinde anlamaya çalışırsak, hayırlı, doğru, faydalı bir neticeye varamayız.

Bizi “insan” kılacak olan, içindeki tartışmaları susturmuş berrak bir zihin değil, o tartışmaları dinleme becerisine sahip sağlıklı bir ruhtur. İç sesleri susturulmuş toplumlar, canavarların kol gezdiği karanlık ormanlardan farksızdır.

Gassal dizisinin psikolojik arka planı oldukça güçlü. Lakin toplumumuzun travmalarının rehabilitesine/iyileşmesine bir katkı sağlamayacaksa, bir sanatın icrası adına toplumsal travmalara ayna tutmak, yeni travmalara kapı aralayacaktır.

“Affını istemek” olumsuz bir çağrışım uyandırıyor. Sanki yapılan görev bir angarya, bir kahırmış gibi, yaşanan eziyet döneminin sona ermesini istermişçesine “affedilmeyi” talep ediyorsunuz. Neden “istifa etmek” veya “görevden ayrılmayı talep etmek” yerine “affını istemek” terimi kullanılsın?

Psikoloji alanına yeni bir bakış açısı kazandırmak amacıyla yola çıkılan Maneviyat Psikolojisi çalışması nasıl ortaya çıktı? Ben-ötesi diye dilimize çevrilen Transpersonel psikoloji ekolü ile benzerlikleri ve farklılıkları nelerdir? Böyle bir çalışmaya neden ihtiyaç duyuldu? Değerler eğitimi ile ilişkisi nasıldır? Mustafa Atak ile gerçekleştirdiğimiz söyleşide tüm bu soruların cevaplarını ararken Jung, Maslow ile başlayıp William James, Charles Tart'ın bilinç araştırmalarıyla devam eden çalışmalarının Maneviyat Psikolojisine nasıl zemin oluşturduğunu konuştuk. Mustafa Merter'in, Mevlana ve Muhyiddin Arabi ile desteklenen yeni bir kavramsal çalışması olan 'Nefs Psikolojisi' üzerine yoğunlaştık. Söyleşiyi Tolga Avşar gerçekleştirdi.