DÜŞÜNCE

 "Dindar halk" seçimlerde blok oy kullanmayı sürdürüyor mu? Türkiye'de asıl gerilim hattı, siyasi partiler ya da ittifaklar üzerinden mi, yoksa sınıfsal ayrışma temelinde mi? Üst sınıflara doğru tırmanan Muhafazakarlar ile yerleşik Laik seçkinler arasında "Laik ve Dindar çatışması" devam ediyor mu? Seçkinler her ülkede bir oligarşi mi oluşturur? Türkiye'de sınıfsal bir gerilim var mı? Türkiye neden tarihinde ilk defa sınıflı bir toplum olmaya yuvarlanıyor?

Oruç insanın içe kapanması, kendine dönmesidir. Yeme içme ve cinselliğin hiç değilse gündüz saatlerinde kısıtlanması sadece dış şartları daha uygun hale getirmek içindir. Bunlar zahidin orucunu bozar. Rindlerin orucu bozulmaz; çünkü onlar masivâdan geçmişlerdir. Maddi oruç yeme içme ile bozulur. Oysa talibin halveti bunların yanısıra sosyal medya, televizyon ve lakırdı ile de bozulur. Sen susmadıkça onun kelamını işitemeyeceksin! Oruç bir susma temrini, sükût alıştırmasıdır. Sükût etmeyi vermişlerse, biraz daha bekle ki sana sükûneti de bahşetsinler.

Dile kolay tamı tamına 50 sene Türk Müziğine emek vermiş, Tülûn Korman… Yaşadığı kırıklık sadece hayata karşı değil… Türk mûsikîsinin yaşadığı kalite sorununu ifade ederken, yüreğindeki sıkıntıyı gözlerinden anlayabiliyorsunuz: “O gün müziğimizin zamanımıza gelişini sağlayan en iyi öğretme yöntemi bir meşk usulü vardı. O meşk usulünün faydası; hocanın tavrını, tarzını veyahut üslubunu alırdınız ama sonra siz kendinize oturturdunuz. Bu sizin üslubunuz olurdu, öyle bir geçiş kalmadı artık.” diyor. 

Zihniyet inşasını, en kestirme yoldan, Müslüman olma ve müslüman kalma fikir ve itikadının yerleştirilmesi diye tanımlayabiliriz. Bahse konu ‘zihniyet’in somut adı müslüman bilincidir. Bu inşanın gelişim seyrini, nüzul ortamında cereyan eden olaylar ile vahiy sürecini takip ederek yakalamak mümkündür. Bu süreçte önce Peygambere ve inananlara ne ile muhatap oldukları ve nasıl bir dini yapılanmaya gidileceğinin ilk işaretleri verilmiş, yavaş yavaş zihniyet inşasına geçilmiştir. Mekke’nin son yıllarında bireysel ve kısmen gurup halinde yaşayan Müslümanlar, özgün bir topluma yapısına geçişe hazırlanmış ve yönlendirilmiştir

Sultan Abdülhamid’e muhalefet etti diye Akif’i kaldırıp atacak mıyız? Bu sert muhalefeti sebebiyle ona “Abdülhamid düşmanı”; bir dönem ilgi duydu diye “İttihat-Terakkici”; M. Abduh’a ilgisinden dolayı “Vehhabî”; C. Afganî’ye teveccühünden dolayı “reformist”; “doğrudan Kur’an’dan alıp ilhamı” ya da “Nebiye atfile binlerce herze uydurdun /Yıktın da din-i mübîni yeni bir din kurdun” dediği için “sünneti küçümseyen şair” mi demeliyiz? Bu sıfatlarla Akif’i tahfif etme çabaları, bu yakıştırmaları yapanların bakışlarındaki pencerenin darlığını görmemiz dışında kayda değer bir etki bırakamazdı ve bırakmadı.

Devletin kurum ve kuruluşlarında çalışan bireyler “value” dediğimiz yetki ve sorumlulukları kendi “valence”ları ile karıştırırlarsa yönetim anlayışı bir çıkmaza doğru gidebilir bunun sonucu olarak da bir meşruiyet krizi yaşanabilir. Bir devlet kurum ve kuruluşunda, ya da özel şirketlerde yaşanan meşruiyet krizi, o kurumun çalışanlarına güven olgusunu sorgulatacaktır. Bu durum çalışanlar arasında verimsizliğe, etkili ve üretken çalışmanın durmasına sebep olabilir.

Gönlünde yer açtında mı, o gül bakışlı, nergis kokulu sevgiliyi beklersin? O sultan, sadece bomboş gönüllere konuk olur. Padişah konduğu yeri saray, bastığı toprağı payitaht yapar. Sen sen olmaktan vazgeç de o sultanın ayak bastığı toprak oluver. Virâneye konar da orası saray oluverir. Dünyanın kalbi onun okunu attığı yerdir. Onun nazar oklarına hedef olmaya bak. Gerçi avcı, kendi seçtiği ava ok atar. Avlanmak, avın şanından değildir; amma avlamak avcının nişanındadır

Üniversitelerimizde halen ön lisans ve lisans eğitimi gören öğrenci sayısı 7.5 milyon (7.500.000). Bunların yüzde doksanı dört yıl içinde mezun olacaklar. Devlet ve özel sektör, teorik olarak, dört yıl içinde mezun olacak asgari 5 milyon insana istihdam sağlamak zorunda. Mevcut gidişata bakarsak, bırakın beş milyonu, bunun yarısı kadar insana istihdam sağlama imkânı var mı? Halen işsiz olan milyonları da hesaba katınca, ortaya karamsar bir tablo çıkmaktadır.

Herkes aslında ilk insandan beri ötekinin "kutsalına, değerine, tanrısına, putuna" güvenmiyor. Gelinen noktada güvenilmez bulduğumuz şeyler iyice görünür oldu ve dijital iletişimin hızı ve üretim kabiliyeti kimin neye güvenmediğini olağanüstü bir hızla dünyanın en ötesine ulaştırdı ve herkes birbirinin neye güvenmediğini biliyor. 10. Yüzyılda Moğolistan’daki bir göçebe İskoçya’daki bir papazın neye güvenmediğinden haberdar değildi. Bugünkü durumda milyarlarca insan kimin neye hangi haklı sebeplerle güvenmediğini biliyor ve bu muazzam bir güvensizlik iklimi inşa ediyor.

Guguk kuşu çoğalmak için kendi yuvasını yapıp burada yumurtaları üzerine kuluçkaya yatan bir kuş değildir. O, üreme vakti geldiğinde etrafında yuva yapıp kuluçkaya yatan kuşlardan bir tanesini gözüne kestirir. Ev sahibi kuşun beslenmek için yuvadan ayrılışını fırsat bilerek hızlıca kendi yumurtasını yuvaya bırakıverir. Sonra da etrafını dikkatlice kontrol ederek yaptığı sinsiliğin farkına varılmaması için, yuvadaki yumurtalardan bir tanesini alıp aşağı atar.