DÜŞÜNCE

Türkiye de biz sosyal bilimciler -ki istisnaları elbette vardır- tipik kargocular gibiyiz. Bir konuda yazılan kitap veya makalelerin çoğunda, bir yerden alıp bir yere taşıma vardır. Çoğu kez gördüğünüz alıntılara boğulan bir metindir. Biz Hume Locke, Descartes hakkında konuşur ve yazarız ancak bunlar yeni bir şey söylemekten çok, söylenmiş ve yazılmış olanı tekrar etmekten ibarettir.  Ayıp ve yazık!

Hamile kadınlara doğum izni dahi verilmeyen kuralsız ve insafsız bu düzende, fabrikalarda erken ve ölü doğumlar yaşandı. 6-7 yaşındaki çocukların dahi karınlarını doyurabilmek için çalışmak zorunda kalması sefaleti pekiştirdi. Kadınlar ve çocuklar ağır sanayide acımasızca çalıştırıldı. 10 yaşın altındaki çocukların emekleri madenlerde sömürüldü. Pamuk atıklarını makinaların altından toplamak için 4-5 yaşlarındaki çocukların dokuma fabrikalarında 12 saate kadar çalıştırıldağı bir düzen, insafsız bir dönem yaşandı bu dünya tarihinde.

O noktada yaşananların nedenlerinden biri ABD’nin  kendisine kültür atası olarak Antik Yunan ve özellikle de  Antik Roma’yı seçmesidir. Roma zihniyeti yeni kıtada kendine varlık bulmuştur.  Sanat  ve mimarlık üzerinden baktığımızda ainesi iştir kişinin durumunu çok rahat  takip edebiliyoruz.  Sütun dizilerinin olduğu, üçgen alınlıklı girişli  ve merdiven ile yükseltilmiş tapınak benzeri inşa edilmiş kamu binaları  Neoklasik denilen Antik dönem yapılarına öykünen tarzdadır. Kongre binasının kubbesi de Beyaz Saray oval ofisin olduğu  taraf da  Antik Roma’dan fırlamış hissiyatını uyandırır.  

Demokrasi denilen ve iktidarı soylulardan alıp tüm insanlıkla paylaşacağını iddia eden masal, iktidarı soylulardan alıp “güçlülere” teslim etmiş ve insanlık denilen kalabalık da bu gücün meşruiyet “aracı” olmaktan öte gitmemiştir. Kalabalık kullanılışlı bir araçtır. Bu bağlamda yeni dili inşa edecek olan kalabalık değil güçlülerdir. Ve güçlüler kalabalığın birbirini sevip birbiriyle anlaşmasıyla yönetimi ele geçiremezler. Güçlünün iktidara gelişi kalabalıkların kabaca birkaç parçaya bölünmesi ve birbirlerinden nefret etmesi sayesinde olur. O birkaç parçaya bölünmüş düşmanlıkların en kalabalığını manipüle edebilen güç, yönetir.

Amerika'da neler oluyor? Usta gazeteciler Cemalettin Taşcı ve Celal Kazdağlı Amerika'da başlayan ve tüm dünyayı saran eylemlerin arka planını irdeliyor. Her yeri yangın alanına çeviren bu isyan dalgası, aslında kimler arasında gerçekleşiyor? Perde arkasında kimler kavga ediyor? Bu kavga nereye varacak? Tüm bu soruları ve cevaplarını merak edenleri sıkı bir sohbet bekliyor.

Bu bölgenin yerli halkları, hemen hemen her dönemde bu ayrıcalıklarını korudular. Emevi Hanedanlığı dönemi boyunca sürdürdükleri şaşaalı hayatı bir daha yaşayamadılarsa da ticari ayrıcalıklarını/ üstünlüklerini her devirde sürdüregeldiler. Bu açıdan özellikle bir Şamlı için Emevi aidiyeti ve sevgisi kalplerinin bir köşesinde her daim devam ede geldi ve bu dönem hep hasretle yâd edildi. Bu nedenle günümüz Nusayri merkezli despot Baas yönetimi bile bugünkü Suriye devletini “İkinci Emevi” devleti olarak adlandırmaktadır.

Bu, kimilerinin "sıradan faşizm" demeyi tercih ettiği otoritaryenizm, siyaset işlerinde otoritaryenizmin ilgasının top yekûn bir kültürel dönüşümle ancak başarılabileceğini göstermektedir. Siyasetin asıl kararlarını verme mevkiinden üniformalıları ve hatta atanmışları indirip onun yerine seçilmişleri ikame edip sivilleştirseniz de otoritaryenizmden kurtulmanız mümkün değildir; zira mutlak otorite şerbeti içip "otoritaryenizmin nurlu ufukları"na gark olmuş insanlar, hangi işe vaziyet etseler, orada yoksa bile otoritaryen bir dünya kurarlar.

Tecvid, teorik olarak ritmi ve her hecede kullanılacak zamanın ne olmak gerektiğini anlatır. Ritmik olarak her hecenin sür’ate göre alacağı zaman tabiatıyla farklıdır ama an itibarı ile ilâhiyat fakültelerinde dahi kıraatte, her hecede ritmik olarak tecvid kuralı bulunduğu gerçeği noktasına gelinememiştir ve gelinmesi de muhal gibidir zira bilimselliğe kapalıyız.

Türkiye'nin yumuşak karnında –Suriye'liler dense de, başka kökenlilierin de azımsanmayacak bir oran oluşturduğu– küresel göçmenler önemli bir balon oluşturuyor. Fakat pandemi sürecinde işletmeleri kasıp kavuran şartlardan kaynaklanan işten çıkarmaların işsizler kitlesini kalıcı olarak büyütmeye devam etmesi hiç de şaşırtıcı olmaz. Bakan Albayrak herhalde bu yüzden olsa gerek “bütçe dengesini değil istihdamı korumak”tan söz etti. Buna ilaveten avutucu sosyal yardımların sürdürülebilir olmaktan çıkması ihtimali, hem "yoksullar balonu"nu büyütmeye devam edebilir, hem de bu kesimde basıncın giderek artmasına yol açma riski barındırıyor.

Müthiş ve kendine özgü usüllerle çalışan bir muhayyilesi vardı. Çocuk edebiyatına yönelişi bile onun zengin muhayyilesinin zaptedilmez taşkınlığına bulunmuş bir çareydi. O muhayyilenin çocuk edebiyatına çıkış arayan süreci, kendi çocuklarıyla benimkileri yan yana oturtarak masallar anlatmaya başladığı ve benim de dinleyiciler arasında yerimi aldığım  dönemde gördüm. Coşan bir ırmağı yudum yudum nasıl dışarı bıraktığını bir büyük çocuk olarak gördüm. O hikayelerin irticali haldeki ilk dinleyicilerindenim.