DÜŞÜNCE

Halk üzerine düşeni yapmaya gayret ederken sosyal devlet olma özelliğini bir kere daha ispatlayan Kanada hükümeti sorgusuz sualsiz pandemi süreci boyunca şartlardan dolayı çalışamayacak durumda olduğunu iddia eden herkese temel ihtiyaçlarını karşılamak üzere aylık 2000 dolar ödeme yaptı. Kirada oturanlar için de ayrıca kiralarının bir kısmını karşılamak için ev sahiplerine ödenmek üzere fon ayırdı. Böylelikle devlet şu mesajı veriyordu: Biz sizin vergilerinizle ayakta tuttuğumuz ve sizin varlığınızla anlam kazanan devlet kurumunu  seferber ediyoruz; siz varsanız biz de varız.

Bilmek için, kavramak için, ermek için, en sonunda olmak için hep delirmek gerekir. İdraktir geçişin anahtarı! İdrak dediğimiz şey ise (yani sırra vakıf olmak, hakikati kavramak) ancak ve sadece aklın, zihnin dar kalıplarını kırması, sorgulamasız malumatla örülmüş tüm ön yargı duvarlarını parçalaması, yani tam olarak özgürleşmesiyle mümkündür. Siz en sonunda bunu isterseniz delirmek olarak adlandırın ya da isterseniz kamil iman, Nirvana yahut da felsefi aydınlanma…

Günümüz insanının sosyal medyada gösterdiği gayretin ve çabasının ardında yatan bu korkunun, yani dokunulma korkusunun olmayışında aramak lazım. Sosyal medya ortamında fütursuzca yapılan eylemlerin en büyük garantörü eylemde bulunduğumuz kişinin bize dokunmayacak olmasıdır. Gündelik hayatta yabancı bir dokunuşun getirdiği, bilinmeyenin dokunmasından kaynaklanan korkunun sosyal medya ortamında yaşamıyor oluşumuzdan kaynaklanmakta.

Corona’dan sonra artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak, Z kuşağının oylarından sonra da artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak, hatta daha ilginci “yarın yeni zamanlarda hiçbir şey eski zamanlardaki gibi olmayacak.” Sanki bugün dünmüş gibi… Bir şeyin eskisi gibi olmayacak olmasından korkmak mülkiyetçi, tahakküm edici, kontrolü daima elinde bulundurmayı hırsla arzulayan, ölümsüzlüğe inanan bir yaklaşım.

Gazzali merhum ilimleri tasnif ederken ilm-i fıkh’ı seküler (dünyevi) ilimler arasında saymıştır. Fıkıh, kaynakları ilahi; dalları beşeri bir Tuba ağacıdır. İlahi nassların, kitap ve sünnetin beşeri yorumudur. Bir yorum diğerini nakzetmez, ortadan kaldırmaz. Bu durumda insanlar fıkıh marketindeki yorumlardan birini beğenip alınca ayıplanamayacakları gibi, içtihatlardan biri için “bu tek doğrudur” denmez; “bu benim seçip beğendiğim, aldığım doğrudur” denir.

Sosyal medya hakkında düzenleme yapılacağına dair gündem oluşunca sosyal medya kullanımındaki bilinci ölçmek, özellikle arkadaş seçimlerinde neye özen gösterildiğine dair veri toplamak amacıyla gerçek olmayan (fake) bir facebook hesabı açmıştım. Başlangıçta hiç profil fotoğrafı koymadım, Cinsiyetini erkek, yaşını 45 olarak belirttim. (Cinsiyet kadın seçilse belki daha anlamlı / belirgin sonuç verebilirdi, kim bilir?) Hakkında kısmındaki okul, meslek, iş vb. alanlarının bir kaçına tamamen gerçek dışı (hatta, bazıları diğeriyle bağdaşmaz nitelikte) bilgiler yazdım.

20. yüzyılın ortasında doğanlar hem dünyadaki hem Türkiye’deki önemli siyasal, ekonomik, toplumsal, kültürel, teknolojik değişimlere tanık oldular. Bunlardan biri de benim. Birkaçını hatırlayalım. İkinci Dünya Savaşının ertesi, iki kutuplu bir dünyanın oluşumundan kaynaklanan, soğuk savaş döneminin tüm psikolojik ideolojik gerilimlerini yaşadılar. Türkiye açısından Marşal yarımıyla başlayan sanayileşmenin ilk adımları. Çok partili siyasi hayata geçiş. 27 Mayıs, 12 Mart, 12 Eylül, 28 Şubat, 27 Nisan e-bildirisi ve daha bir çoğu. Sanayileşmeye bağlı kentleşmenin getirdiği  değişimler. Teknolojideki akıl almaz bir hızla gerçekleşen yenilikler. Toffler’ın deyişiyle 3. Dalga. Bu değişimlerin getirdiği gerilimler, zaman zaman derinleşen ve kırılan ideolojik/kültürel fay hatları. Değişimlere bağlı siyasal yapılanmalar ve siyasetin dili.

Adaletin dağıtılma yöntemine bağlılık gösterenler çoğaldıkça adalet anlayışı (aynı zamanda ideoloji de; çünkü ideolojiyi var eden de bir biçimde adaleti dağıtma biçimindeki farklılıklardır) bir değere dönüşüp toplumsal düzende hakim hale gelmektedir. Dolayısıyla adalet konusundaki paradigma farklılığı toplumun üyelerinin inanç farklılığında aranmalı; adalet hususundaki paradigma değişikliği de toplumsal inançtaki değişime endekslenmelidir.

Kriz; ekonomik sebepler, doğal afetler, siyasal açmazlar ve toplumsal olaylardan kaynaklanabilir. Krizin en belirgin özelliği belirsiz bir durumun ortaya çıkmasıdır. Ortada hazır şablon bir çözüm bulunamaz. Olayların niteliğine göre denklemi yeniden kurup yaratıcı çözümler üretmek gerekir. Bu aynı zamanda yeni bir gelişmenin kapısını da aralayabilir. Gerek ülke yönetiminde gerekse insanın hayat yolunda beklemediğimiz gelişmeler bir kriz doğurabilir. Bu hayatın olağan akışında her zaman olabilecek bir durumdur. Kriz yönetimi ancak yeni koşulları dikkate almak, esnek düşünebilmek ve bilinen çözümler yerine farklı çözümler üretmekle mümkün olur.

Çoğumuzun şu veya bu zamanda, konuşurken, düşünürken ve yazarken içine düştüğümüz, bazılarımızın bilerek yapmamaya çalıştığı, ama elinde sağlam deliller ve entellektüel dağarcığında yeterli birikim olmayan kifayetsiz muhterislerin adeta bir can simidi gibi sarıldığı başlıca mantık hataları 11 başlık altında toplanabilir. Bazen kasıtlı olmadan, bilinçsizce yapılsa da çoğu kez bilerek, isteyerek, kasıtlı olarak, gündem değiştirmek, dikkati başka yöne çekmek ve birilerini itibarsızlaştırmak amacıyla yapılan başlıca mantık hatalarının her biri aşağıda kısaca açımlanmıştır.