DÜŞÜNCE

Osmanlının Bir Kültür Politikası Var mıydı?

10 Nisan 2020
Çaldıran Savaşı sonrasında Tebriz ve çevresinden getirdiği çok sayıda sanatçı ile Doğu ve Batı kültürleri arasında yeniden bir sentez oluşturmuş ve böylece doğu Türk-İslam kültüründe teşekkül eden birikimle Osmanlı kültürünü son bir kez güçlendirmiştir. Kuşkusuz, Kanuni Sultan Süleyman döneminde siyasi alanda olduğu gibi kültürel alanda da elde edilen parlak başarılar İstanbul’un fethi sonrasından itibaren yatırım yapılmaya başlanan kültürel birikimin muhteşem patlamasıdır. Kuşkusuz, Kanuni Sultan Süleyman atalarından devraldığı birikimi en üst düzeyde teşvik ederek bunun gelişmesine zemin hazırlamış ama başka alanlar gibi asıl daha önceki birikimlerin bir anlamda  değerlendiricisi olmuştur.

Marx Haklı Çıktı mı? Küreselleşme, Düşen Kâr Oranları ve Kapitalizmin Tekrarlayan Döngüsü

03 Kasım 2026
Pazara aktif devlet müdahalesiyle korumacı tedbirlerin alındığı, sanayi teşebbüslerinin ve öte yandan orta ve çalışan sınıfların haklarının korunduğu dönemlerde (kabaca 1945 – 1980) iktisadi faaliyet tüm sınıflara daha çok fayda sağlamıştır. Türkiye terkettiği kalkınma iktisadına ve planlı ekonomiye geri dönmeli, iktisadi bağımsızlık olmadan siyasi bağımsızlık olamayacağını hatırlamalıdır.

Sırbistan Seçimlerin gölgesindeki Boşnakların Varlık Mücadelesi

03 Kasım 2026
Sırbistan'da iktidarın yenilgisinden duyulan memnuniyet, özellikle Sancak Boşnakları açısından daha önemli bir sorunun gözardı edilmesine yol açmamalıdır: Ülkenin değişimine katkıda bulunma arzusu, Boşnakların kendi siyasi temsillerini zayıflatmalarıyla sonuçlanmış olabilir.

Kapitalizmin Gölgesinde İnsan Onuru ve Canım Kardeşim

02 Kasım 2026
1973 yapımı “Canım Kardeşim” filmini izlerken sanki Dostoyevski’nin “ İnsancıklar“ romanını okuyorsunuz. Birden aklınıza Makar Devuşkin geliyor. Varvara’sı için keşke Majestelerinin huzuruna çıksa, kurtarsa Varvara’yı diye düşünüyorsunuz. Ama sonra kendi gerçekliğinize dönüyor. Aynı manzaralar şimdilerde de var diyorsunuz.

Yapay Zekâ Dünyayı Yönetecek Ama Türkiye Haritasını Çizemedi!

01 Kasım 2026
Yapay zekânın verdiği cevabın yanlış olduğunu anlayabilmek için doğru cevabı zaten bilmemiz gerekiyorsa yapay zekâ bilgimizi ne ölçüde artırıyor? Yapay zekânın bilgi üretme kapasitesi her geçen gün artıyor. Fakat üretilen bilginin doğruluğu ve güvenilirliği meselesi hâlâ önümüzde duruyor.

Etnik Ulusalcılık mı, Toplumsal Ulusalcılık mı?

22 Ekim 2026
Toplumsal ulusalcılığın temelinde, ulusal kimliğin etnik aidiyetle sınırlı kalmayarak farklı toplulukları ortak bir irade ve davranış etrafında buluşturabilmesi vardır. Bu, etnik kimliğin reddedilmesi anlamına gelmez. Etnik hafıza, dil, kültür ve tarih hâlâ ulusun önemli unsurlarıdır. Fakat bunlar ulusun tamamı değildir. Çünkü tek bir kimlik toplum oluşturmaya yetmez.

Ne Kural Ne de Kral!

18 Ekim 2026
Devlet yönetiminde sadece kurallar belirleyici olmalı anlayışı katı bir şekilde uygulandığında insan iradesi ve inisiyatifi bertaraf edilmiş olur. Kurallar, değişen durumlarda insan iradesini devre dışı bırakabileceğinden, işlerde tıkanma meydana gelebilir. Eğer kurumlarda yetkiler dağıtılmazsa ve insana güvenilmezse ister kural olsun, ister kral olsun bunun acı sonuçları olur.

Gösteri Toplumu ve Sansür

17 Ekim 2026
Basın özgürlüğünü yok etmek için artan saldırılar karşısında yapılması gereken şey, münferit olaylara saman alevi gibi parlayıp sönen tepkiler üretmek değil; yönetim ve denetim mekanizmasının tahakküm üzerine işlediği bir rejimden dönmek için ne yapılması gerektiğini düşünmektir.

Herkes Haklı, Kimse Masum Değil

17 Ekim 2026
Nihayetinde kim ne söylerse söylesin, herkesin haklı olduğu bir yere gelindi. Herkes haklıysa doğal olarak kimse masum değildir. Yani bu noktada haklı çıkmak bir değer ifade etmez. Tek ve zorunlu bir çıkış yolu kaldı. Ya bu melun ve meşum kuyuda “biz ve öteki” birbirini trajik biçimde tüketecek ya da tüm taraflar özeleştiri yapıp kendi gerçekleriyle yüzleşecek.

Yapay Zekâ Çağında Finans

17 Ekim 2026
Tarım yazımızda verinin üretimi değiştirdiğini görmüştük. Kültür yazımızda ise, Veriyi kim topluyor? Kültürümüzü hangi algoritma görünür kılıyor? Kendi dilimizin ve kültürümüzün dijital geleceğini biz mi belirleyeceğiz, başkaları mı? diye sorduk. Finansta aynı soru bu kez paranın karşısına çıkıyor. Bizim verimizden ekonomik değeri kim üretecek? Biz mi? Başkalarının algoritmaları mı?