DÜŞÜNCE

Doğu Ergil Hoca, Fikir Coğrafyası YouTube kanalında yaklaşık bir saat süren röportajında hayli önemli şeyler söyledi. Bu yazıda konuşmasından bazı satır başlarını bulacaksınız.

Günümüzde iktidarın kullanılması, Giorgio Agamben'in “istisna durumu” (state of exception) olarak tanımladığı kavramla temelden bağlantılıdır. Bu durum, olağan hukukun askıya alındığı ve hukukun gücü, yalnızca egemen iktidar aracılığıyla uyguladığı bir dönemi ifade eder.

Bu yazı, eldeki son veriler itibariyle başlıca makroekonomik göstergeler üzerinden Türkiye ekonomisinin durumu hakkında genel bir değerlendirme yapmayı amaçlayan bir dizinin ilk yazısıdır.

Bu yazı Kahramanmaraş'ta çıkan Yitiksöz dergisi için kaleme alımıştır. Yazı, Filistin sorununa iman-küfür penceresinden bakmanın neden yanlış, çelişkili ve etkisiz olduğunu tartışmakta; aynı zamanda ahlaki tutarlılığın ve insani, vicdani, ahlaki perspektiflerin bu mücadelede neden daha güçlü bir zemin sunduğunu tarihsel ve güncel örneklerle açıklamaya çalışmaktadır.

Özellikle umursamaz kalabalıkların kişisel bağlamda haz, konfor ve güvenlik dışında kalan ne varsa onlara karşı kayıtsız tutumları, bunun giderek daha da belirleyici olması nedeniyle bu çağ en çok da Kayıtsızlık Çağı olarak adlandırılmayı hak eder. Bu çağda insanlık bilim, teknoloji, sanat ve ekonomide zirvedeyken; adalet, vicdan, erdem açısından dip noktadadır.

Yarın, hiç olmadığı kadar korkunç sırlar saklıyor artık. Bir zamanların kıyamet alametleri şimdinin gelecek senaryoları ile kıyaslanamaz bile. YZ gerçekten ne kadar hızlı ilerliyor? Süper YZ'nin robotlar ile birleşmesi ve süper yapay zekanın ayaklarının yere basması bizim için ne anlama geliyor?

İnsanlığın hayata dair bütün yaşanmışlıkları bir tekerrür boyutuna geldiğinde, bundan böyle bütün yaşanacakların da bu yaşanmışlığın bir devamı olduğu gerçeği üzerinden hareket etmeliyiz. Gelecekte yaşayacaklarımızın geçmişte yaşadıklarımızdan farklı olmayacağı bilgisinden bahsediyorum.

Dijitalleşen gündelik hayat, insanın yakınlık ve aidiyete özgü ruh ve anlam taşıyan ritüellerini yok ediyor. Bugün dini anlam ve bağlılığın en önemli sorunu, artık bir geleneği aktaracak ve yenileyecek ritüellerinden uzaklaşmış bağlamsız bir maneviyat sarmalına maruz kalmasıdır.

Herakleitos’un dediği gibi, yaşam sürekli bir devinim hâlindedir. Mevlânâ’nın ifadesiyle, “Dün dünde kaldı; bugün yeni şeyler söylemek gerekir.” Buna rağmen, zihinlerin hâlâ aynı tarihsel, sosyolojik ve coğrafi koşullarda sabit kaldığını varsayanlar; çocukluk döneminde telkin yoluyla öğretilen “mutlak hakikat” üzerinde herkesin uzlaşabileceğine inanırlar.

Batı nekropolitiğinin bir diğer kaynağı, Hegelci tarih anlayışı ve Oryantalist çerçevelerdir. Hegelci tarih anlayışı, Avrupa'yı rasyonalite, ahlak ve medeniyetin zirvesi olarak konumlandırırken, Batı dışı toplumları durağan, geri veya irrasyonel olarak görür. Edward Said'in analiz ettiği Oryantalizm, bu mantığı bilgi üretimine taşır: "Doğu" kaos, despotizm ve düzensizlik alanı olarak inşa edilir ve Avrupa'nın müdahalesini meşrulaştırır. Bu epistemik hiyerarşi, nekropolitik şiddeti meşrulaştırır: "daha az medenileşmiş" veya "öteki" olarak tanımlanan topluluklar ‘insandışılaştırır/dehumanize’ edilir ve yapısal olarak öldürülebilir kılınır. Gazze, modern savaş mantığı ve sömürgeci bilgi üretiminin mirasını gösteren somut bir örnektir.