DÜŞÜNCE

Fon balonu neden bu kadar uzun süre ayakta kaldı? Denetim neden geç kaldı? Ve en önemlisi: Türkiye bu hikâyeden ne öğrendi? İnsanlar bir kez daha kolay para illüzyonu ile dolandırıldılar. Bundan sonra asıl sorumuz bunun bir daha olmaması için neler yapılmalı olmalı.

Yeni ulusalcılık, yeni ulusların ortaya çıkması veya mevcut devletlerin parçalanması anlamına gelmemektedir. Esas mesele, mevcut ulusların yeniden tanımlanması ve tarihsel kimliklerinin yeniden tasarlanmasıdır. Yani, ulusu oluşturan dini ve kültürel referansların yeniden gözden geçirilmesidir.

Anti-emperyalist anlatı, zamanla başlangıçtaki “özgürleştirici” iddiasından uzaklaşmış, otoriter rejimlerin başarısızlıklarına mazeret üretme mekanizmasına ve jeopolitik rekabetin araçsallaştırılmış bir söylemine dönüşmüştür. Kolonyalizm anlatısı açıklama gücünü bugün artık önemli ölçüde yitirmiş bir paradigma olarak değerlendirilmelidir.

Ameliyat ve yoğun bakım sürecinin ardından Beyin Cerrahisi servisindeki odamda sekiz gün boyunca takip ve tedavi altında kaldım. Açıkçası, bu süre içerisinde neredeyse eleştiri konusu yapılabilecek hiçbir şeyle karşılaşmadım. Hastaya, yani insana ne kadar değer verilmesi gerekiyorsa, o değerin bu hastanede verildiğini gördüm.

İşte hayat böyle bir şey… Bir dostun davetiyle yola çıkıyorsunuz ve uğradığınız menzilde başka bir dostun hatırasıyla buluşuyorsunuz. İnsana dokunmak bu olsa gerek. Hatıralar canlanıyor gözümün önünde. Düne dair hatıralar, bugün hâlâ yolumuzu aydınlatıyor.

Hayfa Üniversitesi’nde Alman tarihi, Türk tarihi ve Avrupa/Orta Doğu tarihi üzerine çalışan tarih profesörü Stefan Ihrig ile Almanların 20. asrın başlarında Ermenilere ve 1915 olaylarına nasıl baktıklarına dair bir söyleşi gerçekleştirdik.

Türkiye’nin elindeki devasa tarımsal kapasiteyi, yapay zekâ çağında nasıl bir sisteme dönüştürebiliriz? Tarımla ilgili çok büyük miktarda veri üretiyoruz. Toprak verileri, meteorolojik veriler var. Uydu görüntüleri, üretim istatistikleri, su verileri, ihracat verileri var. Çiftçinin tecrübesi var. Üniversitelerin araştırmaları var. Bütün bu bilgilerin bir sistem içinde buluşması gerekiyor.

Hayek'in "fatal conceit" (ölümcül kibir) kavramı, modern siyasetin belki de en az konuşulan ama en sık tekrarlanan hatasını tarif eder: İnsan aklının, kendi sınırlarını unutup toplumu bütünüyle tasarlayabileceğine inanması. Bu, sadece bir yönetim hatası değil, epistemolojik bir yanılgıdır.

Kurgusal akılcılık hastalığı, felsefi bir metafor olarak, aklın kendi ürettiği kurguları gerçekliğin kendisi sanması, bu kurguları mutlak ve değişmez doğrular haline getirmesi durumunu ifade eder. Bu, basit bir “yanlış inanma” değildir; aklın kendi araçlarını (kavramlar, sistemler, anlatılar, modeller) ontolojik gerçeklikle karıştırması, yani araçların amaç haline gelmesidir.

“Yeni İttihatçılığı Anlama Kılavuzu” başlığıyla gerçekleştirilen uzun YouTube programdan hareketle hazırlanan bu metinde "Yeni İttihatçılık" kavramı beş ana eksen etrafında tanımlanıyor: Benlik, Kimlik, Vatandaşlık, Devlet ve Batı/Dünya. Böylece Yeni İttihatçılığı, hem bugünkü siyasal düzeni hem de Türkiye’nin yön arayışını anlamaya yarayan bütünlüklü bir okuma olarak tartışmaya açıyoruz.