DÜŞÜNCE

Milli Eğitim Sisteminde denetim faaliyetlerinin büyük ölçüde prosedür, evrak ve kanıt temelli yapılması; “biçime odaklanma” yı zorunlu kılmakta, bu da içeriğin, yani üretilen gerçek değer ve faydanın ıskalanmasına yol açmakta. Bu durum da, sadece dış denetim mekanizmalarını memnun etmeye yönelik bir davranış biçimini beslemekte.

Siyasal, ekonomik ve kültürel kararların meşruiyeti, iktidarların otoritesi ve yönlendirme gücü insan iradesinden uzaklaşarak veriyi üreten, işleyen ve yorumlayan sistemlerin eline geçiyor. Bu dönüşümün tam merkezinde duran Türkiye’nin konumu ne olacak? Ne olmalı?

Hikmet Kıvılcımlı, Türkiye sosyalist düşünce tarihinde yalnızca bir eylem adamı değil, aynı zamanda dinin toplumsal ve maddi temellerini Marksist bir metodolojiyle çözümlemeye çalışan en özgün kuramcılardan biri olarak öne çıkar.

İdeolojik eğitim sorun çözmez, sorun üretir; politik bir tip yetiştirir. Başlangıçtan bugüne bizim tecrübemiz katı-sert bir ideolojik eğitim tecrübesidir. Bu anlayış toplumsal birliği değil çatışmayı besler. Bugün yaşadığımız toplumsal parçalanmanın en önemli sebeplerinden biri budur.

İnsan zihni, hakikati arayan bir araç olduğu kadar, ondan kaçmanın da ustasıdır. Bu ikilem, insanı hem bilginin peşine düşürür hem de yanılsamalara sürükler. Kötü düşünme yalnızca bir hata değil, çoğu zaman yarı bilinçli bir tercihtir. Bu tercihin sonuçları ise yalnızca bireysel değil, toplumsal ölçekte de yıkıcıdır.

Memleketin her köşesi inşaat rantçılarının ve madencilerin istilası altında. Ülke inşaatçılar ve madenciler ile onların finansmanını sağladıkları siyasetçilerin ensest ilişkisi ile talan ediliyor. Toplum olarak hamasi politik/ideolojik/dini nutuklara kanmamak zorundayız.

İmparatorluklar tarihidir. Yaşadığı düşünülenler ise semboliktir. Bir ülkenin, kendini inkâr edercesine modern bir imparatorluk gibi davranmaya çalışması ise absürt bir durumdur. Amerika Birleşik Devletleri, kendi ifadesiyle “Birleşik Devletler”, bir imparatorluk olmaya çalışırsa, bunun elbette bir maliyeti olacaktır.

Şerif, Asch, Milgram ve Zimbardo'nun çalışmaları, insan doğasının en karanlık köşelerine ışık tutmuş ve sosyal bağlamın bireysel ahlak üzerindeki yıkıcı etkisini deşifre etmiştir. Modern eleştiriler bu deneylerin bazı sonuçlarını sarsmış olsa da, verdikleri temel ders geçerliliğini korumaktadır: Sosyal etki kaçınılmazdır, ancak mutlak değildir.

Post modern zamanlarda, Tarihsel ve toplumsal gerçeklik alanları bize şunu gösteriyor; bugüne değin siyasal sorunları çözmek için ortaya konulan ve siyasi reçeteler içeren tüm siyasal yaklaşımlar/paradigmalar iflas etmiş halde ve bu konuda yeni bir paradigmal yapılanmaya ihtiyaç var.

Sokaklarda daha fazla dini sembol, siyasette daha fazla dini söylem var; peki ya vicdanlarda? Gordon Allport’un yıllar önce Robert College’ın koridorlarında temellerini attığı "İçsel ve Dışsal Dindarlık" teorisi, bugün Türkiye’nin sosyolojik röntgenini çekiyor: Dini yaşıyor muyuz, yoksa kullanıyor muyuz?