DÜŞÜNCE

İdeolojik eğitim sorun çözmez, sorun üretir; politik bir tip yetiştirir. Başlangıçtan bugüne bizim tecrübemiz katı-sert bir ideolojik eğitim tecrübesidir. Bu anlayış toplumsal birliği değil çatışmayı besler. Bugün yaşadığımız toplumsal parçalanmanın en önemli sebeplerinden biri budur.

İnsan zihni, hakikati arayan bir araç olduğu kadar, ondan kaçmanın da ustasıdır. Bu ikilem, insanı hem bilginin peşine düşürür hem de yanılsamalara sürükler. Kötü düşünme yalnızca bir hata değil, çoğu zaman yarı bilinçli bir tercihtir. Bu tercihin sonuçları ise yalnızca bireysel değil, toplumsal ölçekte de yıkıcıdır.

Memleketin her köşesi inşaat rantçılarının ve madencilerin istilası altında. Ülke inşaatçılar ve madenciler ile onların finansmanını sağladıkları siyasetçilerin ensest ilişkisi ile talan ediliyor. Toplum olarak hamasi politik/ideolojik/dini nutuklara kanmamak zorundayız.

İmparatorluklar tarihidir. Yaşadığı düşünülenler ise semboliktir. Bir ülkenin, kendini inkâr edercesine modern bir imparatorluk gibi davranmaya çalışması ise absürt bir durumdur. Amerika Birleşik Devletleri, kendi ifadesiyle “Birleşik Devletler”, bir imparatorluk olmaya çalışırsa, bunun elbette bir maliyeti olacaktır.

Şerif, Asch, Milgram ve Zimbardo'nun çalışmaları, insan doğasının en karanlık köşelerine ışık tutmuş ve sosyal bağlamın bireysel ahlak üzerindeki yıkıcı etkisini deşifre etmiştir. Modern eleştiriler bu deneylerin bazı sonuçlarını sarsmış olsa da, verdikleri temel ders geçerliliğini korumaktadır: Sosyal etki kaçınılmazdır, ancak mutlak değildir.

Post modern zamanlarda, Tarihsel ve toplumsal gerçeklik alanları bize şunu gösteriyor; bugüne değin siyasal sorunları çözmek için ortaya konulan ve siyasi reçeteler içeren tüm siyasal yaklaşımlar/paradigmalar iflas etmiş halde ve bu konuda yeni bir paradigmal yapılanmaya ihtiyaç var.

Sokaklarda daha fazla dini sembol, siyasette daha fazla dini söylem var; peki ya vicdanlarda? Gordon Allport’un yıllar önce Robert College’ın koridorlarında temellerini attığı "İçsel ve Dışsal Dindarlık" teorisi, bugün Türkiye’nin sosyolojik röntgenini çekiyor: Dini yaşıyor muyuz, yoksa kullanıyor muyuz?

Hali hazırda üç aktör arasında cereyan eden çatışma, kara harekatları ile desteklenerek topyekün bir savaşa dönüşürse, Armageddon veya Melhame-i Kübra beklentisinin tetiklenmesini olası hale gelecektir. Bu durumda, uluslararası sistemin güvenliği, enerji hatlarının kontrolü ve ekonomik istikrarın tesisi için haritaların değiştirilmesi arzusu bir anda sümen altı edilip, “hakikatin tesisi” stratejik bir öncelik olarak ortaya çıkıverir.

İnsan, çoğu zaman sandığı kadar “kendi başına” değildir. Dünyayı olduğu gibi gördüğünü düşünür; oysa gerçekte gördüğü, kendi iç dünyasının bir yansımasından ibarettir. Geçmişi, korkuları, beklentileri ve hayalleri, onun gözlerine görünmez bir filtre takar. Bu yüzden aynı dünyaya bakan insanlar, bambaşka gerçeklikler içinde yaşayabilir.

Tarihî metin kutsal bir metin gibi üretildiğinde ideoloji dine dönüşür, taraftarlar da o dinin yobaz, bağnaz inananlarına dönüşür. O cemiyet birbirini tüketen, yiyen, birbiriyle boğuşan, kan davalı, düşman kardeşler gibidir. Bu belki de gerçeğe sırt dönen insanların gerçeğin lanetine uğraması halidir.