SİNEMA

Nolan’ın The Odyssey’si 3.000 yıl önceki bir destanı, bugünün vicdan muhasebesine dönüştüren bir başkaldırı. Filmin asıl meselesi, Truva’nın düşüşü ya da Odysseus’un eve dönüşü değil; kuralların istisnalara kurban edildiği her çağda, insanlığın kendi eliyle döşediği yollardan cehenneme yürüyüşünün değişmeyen haritası.

İnsanı makineden ayıran şey zekâ değildir. Zekâ hesap yapar; kalp değer biçer. Vicdan ise o değerin insanî olup olmadığını sessizce tartar. Kalbin sustuğu yerde akıl, hakikatin değil gücün emrine girer. Artık neyin doğru olduğunu aramaz; kendisine söyleneni sadakatle yerine getirir.

Kadir İnanır öldü ama Kadirizmin temsil ettiği babalık, kabadayılık, mafya olgusu devam ediyor. Hukuk ve adaletin olmadığı toplumlarda Kadirizm her zaman var olacaktır. Kadirizmin temsil ettiği zihniyet, adalet ve hukukun olmadığı yerde "ben varım" diyerek, kabadayılıkla, kanun dışı adalet arayışıdır. Bugün medeni hukukun boşluk bıraktığı yerleri Kadirizm hukuku doldurmaktadır.

Divergent’ın bize söylediği şu: İnsanlığı kurtaracak olan kusursuz toplum projeleri değil, insanın yaradılışından gelen karmaşıklığına alan açan, iktidarı sınırlayan ve dengeyi gözeten düzenlerdir. Bir toplumun olgunluğu, ne kadar mükemmel yöneticiler seçtiğiyle değil, kötü yöneticilere karşı kendini ne kadar koruyabildiğiyle ölçülür.

2016 yapımı “Houston, We Have a Problem” filmi hiç yaşanmamış bir hadiseyi belgesel formatından yeniden masaya yatırıyor(!) Sosyal gerçekliğimiz bu illüzyonlar üzerine kurulmaya devam edecek. Asıl sorun, hangi yalanlara, hangi çıkarlar uğruna inanıyormuş gibi yapmayı seçtiğimiz. Hakikat, işe yaradığı sürece değil; can yaktığında da savunulmadıkça, özgürleştirmiyor.

Filmin verdiği en net mesaj şu: Kim olduğun değil, ne yapmayı seçtiğin ve neyi savunduğun önemli. Süpermen artık sadece bir süper kahraman değil; geçmişin gölgesine hapsolmayı reddeden, vicdanlı bir karakterin isyanının simgesi. Ve belki de bu yüzden, artık sadece bir Amerikan ya da Yahudi miti olmanın ötesine geçip hepimizin kahramanı olmaya terfi edebilir.

Adolescense dizisi gösterdi ki; çocuklar ne kadar korunabilirlerse sistemin içinde o kadar var olmaya çalışıyorlar. İşleri o kadar zor ki ; hem büyüyecek, hem de ebeveynlerini büyütecekler. Ebeveynleri de hata yapmamanın baskısıyla yaşayacaklar. Ta ki yaşanılabilir, insani bir dünya inşa edilesiye kadar.

Bir bebekten bir katil yaratan karanlığı sorgulamadan hiçbir şey yapılmaz kardeşlerim...

Artık eski nesil sayılan 40 yaş üstü anne babalar, genç çocuklarının kullandıkları iletişim sembollerini, emojilerini, kavramlarını bilmiyorlar. Kurguyla gerçeğin birbirine karışıp iç içe geçtiği, birazı sanal gerçeklikte birazı konvansiyonel gerçeklikte kurulan dünyalarını tanımıyorlar.

Gassal dizisinin psikolojik arka planı oldukça güçlü. Lakin toplumumuzun travmalarının rehabilitesine/iyileşmesine bir katkı sağlamayacaksa, bir sanatın icrası adına toplumsal travmalara ayna tutmak, yeni travmalara kapı aralayacaktır.