ÜSKÜP NOTLARI

Batının Bilinçaltında Fetih Korkusu

Nasıl ki terör modern bir fenomen olarak karşımızda duruyorsa, sömürgecilik, keyfi yorumlama, bilginin avamileşmesi şeklinde tezahür eden ideoloji ve ötekileştirmenin izdüşümü oryantalizm de modern fenomenlerdir ve modernizm ile moderniteyle iltisaklıdır.  Buna Haçlı Seferleri’nin, kutsal savaşın ve kavramdışı yorumlanan cihadın eskatolojik tefsiri de dahildir. 

Nerezli Hafız Mustafa Efendi Şemo (1912-1991)

Merhum. Arapça ve Osmanlıcaya vakıf biriydi. Daha önce aynı görevde bulunan hocası Fettah Efendi gibi, onun bu kabiliyetini keşfetmede gecikmeyen Makedonya Milli Tarih Enstitüsü ve Devlet Arşivi'ne 1961 yılında Osmanlıca ve Arapça uzmanı olarak göreve tayin olundu. Bu dönemde Osmanlı Devletine ait resmi evrakı okumak ve Makedoncaya tercüme etme konusunda büyük emeği geçmiş olan Hafız Mustafa Efendi, kendi isteği üzerine 1 967yılında görevden istifa emiştir. Her gün, devlet dairesi olan işine, sarığını çıkarmadan giden Hafız Mustafa Efendi, titiz ve dürüst çalımasıyla bir çok Makedon araştırmacı ve akademisyene örnek olmuştur. Arşiv ve Estitü'deki bir çok Osmanlı evrakının gün yüzüne çıkarılması ile Türkçe ve Makedoncaya tercüme ve tasnifinde onun imzasını görmek mümkündür. Dolayısıyla, Makedonya Arşivi ve bilim çevresi, başta daha önce bu görevde bulunmuş olan hocası Fettah Efendiye ve Hafız Mustafa Efendiye çok şey borçludur.

Üsküplü Hafız İbrahim Efendi ( 1890-1972 )

Özellikle müslüman kadınlara farz olan örtünme emrinin Kur'ân'ın emri olmadığını müslüman halka söylemesi konusunda rejim tarafından zorlama yapılmış, yeri geldiğinde fiziki ve psikolojik baskılar da yapılmıştır. O, buna hep karşı gelmiş ve dinin emirlerini savunmuştur. Ferace/başörtüsü yasağının olduğu baskıcı sosyalist/komünist rejim döneminde diğer Üsküplü İslam alimleri ile birlikte bu yasağa karşı gelmiş, bunun sonucunda 20 yılı aşkın eşini ve kızlarını sokağa çıkartmamıştır. Bu yüzden de ölene kadar, devletin verdiği sosyal yardımları ve emekli maaşını kabul etmemiştir.

Üsküplü Bir Hocaefendi: Hasan Efendi Bekir ( 1914- 1965 )

Üsküb şehri, alimleriyle, şairleriyle, edibleriyle, üstadlarıyla, medrese ve mektepleriyle meşhur olan bir Osmanlı şehri. Üsküp, Veysi Efendi'nin, Şair Aşık Çelebi'nin, İshak Çelebi'nin, Valihilnin, Atâullah Efendi'nin, Yahya Kemal'in, Fettâh Efendi'nin, Hasan Efendi'nin doğup büyüdükleri şehridir. Üsküb, İshakiye, Meddâh, İsa Bey, Mustafa Paşa, Yahya Paşa, Mehmed Paşa gibi ilim kaynağı olan medrese ve mekteplerin diyarıdır aynı zamanda. 20. asrın ikinci çeyreğinde Üsküb'ün en meşhur medresesi olan Meddah Medresesi, mezun ettiği öğrenciler, uzun yıllar Üsküb ve civarında, hatta eski Yugoslavya topraklarının bir çok bölgesinde dini alanda iz bırakan alimlerin yetiştiği bir medresedir.  Üç nesil öğrenci mezun eden bu medresenin oluşturduğu İslami atmosferin hala bugün bile bu topraklarda hissedilir olduğuna yerlisi, yabancısı herkes buna şahittir.