DÜŞÜNCE

Mass medyadan çok daha mükemmel bir geist olan dijital medya, en ufak çıkar gözetmeden, hiçbir ücret talep etmeden günümüzde, her an, bizim için mükemmel davetiyeler çıkartmaktadır. Bu davete icabet etmez iseniz, bu sevimli, çekici, baştan çıkartıcı tanrıya ihanet etmiş, olmazsınız sadece: Bizzat kendinize de ihanet etmiş sayılırsınız. Tam da bu türden ihanet tehdit ve ürkütmesi ile korku çekiciliği yüzündendir ki; hepimiz, her fırsatta, dijital medya ortamına adım attığımız her an; karanlık kör kuyulara atlıyoruz, mutluluktan dört köşe, sırıtık hallerimizle.

Kosova Sırbistan nihai anlaşmasına yaklaştığımız bu tarihlerde Kosova sorunun tarihsel kökenlerine bakmadan bu sorunun genel olarak bir Yugoslavya sorunun sonucu olarak ele almak yanlış olur. Yani sorun aslında daha derinde, bunun için Osmanlı devri Kosova Vilayeti ve Sırbistan ilişkilerine bakmak lazım. Sırbistan devleti Osmanlı’dan özerkliğini kazandıktan sonra ilk defa 1844 yılında siyaset adamı İliya Garaşanin’in oluşturduğu ‘‘Naçertanije’’ programını devlet politikası olarak uygulamaya başladı. Bu program Sırbistan’ın bağımsızlığını öngörürken Avusturya – Macaristan ve Osmanlı imparatorluklarının yıkıldıktan sonra orada yaşayan Sırplarlarla birleşerek Büyük Sırbistan’ı kurma programıdır.

Vesayet Rejimi'nin larvalarından doğan bu üç muhalefet, o rejimin genetik hastalıkları ile muallel de bu rejimi tasfiye etmeyi samimiyetle arzuladığı kesin olan AK Parti değil mi? AK Parti Cumhuriyet'in ilk 30 yılındaki otoriteryanizmin, "çoğunluk adına baskı" rejiminin yarattığı acılara yazıklanmaktan kurtulup şimdi kendi çoğunluğunun baskı potansiyelini dengeleyecek çoğulculuk ve katılım mekanizmalarını ne zaman dert edinecektir? Başka bir anlatımla, serbest seçimler dışında, halkın bütün kesimlerinin siyasete katılımını ve kendi iradesinin siyasette kendine alan bulabilmesini sağlayacak bir "normal demokrasi" dersinden kalarak sınıf geçilemeyeceğini ne zaman anlayacaktır?

Peki buraya nasıl gelindi dersiniz? Hükümet sistemi değişikliğinden sonra, devleti sahip olunan bir şirket gibi yönetme isteği hâkim oldu. Böylece bakanların önemli bir kısmı özel sektörden seçildi. Bu, daha önce bu keskinlikte test edilmemiş bir deneydi. En azından bin yıldır tedavülde olan; “Devlet temayülleri, devlet adamlığı, devlet adabı gibi kavramlar” mülga hale geldi  (Devletin kurumsal yapısını temsil eden bürokrasinin kimyası bozuldu. Nitelikli devlet adamları ya emir eri gibi davranmadıkları için gönderildi ya da bırakıp gitmek zorunda bırakıldı. Geriye açık öğretimliler, imam hatipliler ve her devrin adamı ilkesiz bir gurup kaldı. )

Artık küreselleşen dünyanın faturalarını ödemeyeceğimiz,  demokratik, özgürlükçü bir Cumhuriyeti nasıl geliştirebileceğimiz üzerinde kafa yorma cesaretine ve ortak bir dili bulmaya var mısınız ?  Milletin egemenliği avutucu bir retorik olmaktan çıksın. Önce iki yüzlülüğümüzle yüzleşelim. Birbirimizi yemekten vazgeçelim. İmparatorluklar sonrası kurulan yeni devletlerin oluştuğu, demir perdelerin yıkıldığı, kartelllerin, holdinglerin çıkarlarının küreselleşme denilen maskelerle bizi oyaladığı bir dünyada nasıl bir yerimiz olur, onu arayalım. Kendi gettolarımızda, kendi seyircilerimiz için oluşturduğunuz hamasi üslup ve yaklaşımların konformizmini terkedelim . Her uzlaşma çabası bir cesaret ister.

Enformasyon ticaretinin öngörülen risklerin hiçbirisi ile herhangi bir ilgisi yoktu. Enformasyon “tanrının eli”, enformasyon üreten teknoloji ve aygıtlar tanrının “kutsal kase”siydi. Enformasyon fetişizminin birinci yüzünü var edecek tanrısal tohum, her bir fani kişi ve doğacak kişilerin rahimlerine damlayıverdi. Hamilelik, doğum; doğumlardan yeni hamilelikler yeni doğumlar. Enformasyon fetişizmi gerçekten de en yüce lütuftu. Aranılan mutluluk ışığı ışıldamıştı. Günahlı günahsız ayrımı yapmadan, cennetin kapılarını sonuna kadar bütün insanlığa açan kutsal anahtar, enformasyondu.

Buna rağmen, AK Parti iktidarındaki bu "sıradan yaşamı muazzam ölçüde dönüştüren" iyileştirme ve reformlar, devlet denen huşunetin sadece dizginini kısma becerisi olarak gerçekleşmiş görünüyor bana. Özellikle kamu personeli, bu reformlara "baldırı çıplakları tepemize çıkardılar" gözüyle bakıyor. İyileştirme ve reformlar, iyi niyetli bir politikacı müdahalesi hatırına "işleyişi görünüşte değiştirdi". Eh bu bile memleketi muazzam ölçüde değiştirdi denebilir. Fakat "yapısal kazanım"larımız, "işleyiş değişikliği"nden daha az.

Yassıada duruşmalarında mağdur olup, mağduriyetini hayatını feda etmek zorunda kalarak taçlandırmış bir şahsiyet, Tevfik İleri. Sadık Yalsızuçanlar, Vefa Apartmanı romanıyla Tevfik İleri üzerine yaptığı araştırmalardan yola çıkarak, bir Tevfik İleri portresi çiziyor. Bu portrenin öne çıkan hatlarına gelirsek; münevver, müderris, mümeyyiz, okuyan, mühendis, politikacı, maşuk ve tabi ki mağdur. Ömrü, dönemin viran olmuş memleket bucaklarında tadil ve yeniden inşa ile geçmiş bir münevverin hazin öyküsünü anlatıyor, Yalsızuçanlar. Söyleşiyi Baha Yılmaz gerçekleştirdi.

Hayatımızı kuşatan sembollerin ve içi boşaltılan bu sembollerin gündelik hayatımızdaki karşılıklarını sorguluyor, Salih Cenap Baydar. Sorgusunun merkezinde Türkiye semalarında çizilen bayrak sembolü var. Baudrillard, içi boşaltılan sembolleri tanımlarken neden Simulakra kavramını kullandı? Meraklıları için sohbeti Baha Yılmaz gerçekleştirdi.

Cemil Meriç üzerine sohbetlerimiz devam ediyor. Bu defa üstatlığın önemi vurgulanarak, üstatlığın tabu haline getirilmemesi üzerinde duruyoruz. Hatıralarla süslenen söyleşi bir yandan da günümüz için de önemli ölçüler sunmayı ihmal etmiyor. Söyleşiyi Tolga Avşar gerçekleştirdi.