SÖYLEŞİ

Bu söyleşi tam 3 yıl önce yapıldı. Münir Nurettin Selçuk’un yanında mûsikîyi kavramış olan Rıza Rit, 89 yaşına rağmen mûsikîmizin engin denizinde kulaç atmaya devam ediyordu. Üstün icra kabiliyeti ve eğitimciliği hala pırıl pırıl parlıyordu. Mûsıkîmizin bugünlerde unutulmuş olan bir kavramını gündeme getirerek Fem’i Muhsin’e vurgu yapıyordu. Türk müziğine yarım yüzyıldan fazla hizmet etmiş Rıza Rit bize ailesinden, Rit Sabun ve Çikolata fabrikalarından, Virtüöz kanun sanatkârı kardeşi Hilmi Rit ’ten, bahsetti. Onu daha yakından tanımak ve anlamak için  bu söyleşiyi aşağıda sunuyoruz.

Leyla Şerif Emin,1981 yılında Üsküp Makedonya’da doğdu. Üsküp, Aziz Kiril ve Metodi Üniversitesi’nin  Filoloji fakültesinde, Türk Dili ve Edebiyat bölümünden mezun oldu. Kalkandelen Üniversitesi Şarkiyat bölümünde yüksek lisans öğrencisi ve öğretim görevlisidir.  2002 yılında Makedonya Türk Edebiyatı nerdeyse tamamen en sessiz dönemini yaşarken 25 ocak 2002 yılından  itibaren “Köprü, Kültür Sanat ve Edebiyat„ dergisini üniversite öğrencileri olarak yayınlamaya başladılar. Aynı dergide 2005 yılından beri genel yayın yönetmenliğini yapmaktadır. Derginin önemi, Makedonya sınırları içinde Türkçe yayınlanan, yegane Kültür Sanat ve Edebiyat dergisi olmasıdır. 

Bu söyleşi, Fikir Coğrafyası yazarlarından Balıkesir Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç Dr. Vehbi Başer ile 3 Ocak 2015 tarihinde Ayhan Yıldırım ve Mahmut Tatar tarafından facebook ortamında canlı olarak gerçekleştirilmiştir. Sitemizin facebook sayfasında yer alan ilk söyleşilerde olduğu gibi, izleyicilerin de soruları ile röportaja katkıda bulundukları, Haziran 2015 Genel Seçimleri öncesindeki muhtemel gelişmelere yönelik olarak dile getirilmiş olsa da, bugün içinden geçmekte olduğumuz şiddet olaylarının tedirgin edici tırmanışına ışık tutar mahiyetteki dikkat çekici öngörülerin Haziran ve Kasım seçimleri akabindeki süreçte bir ölçüde doğrulandığı; Türkiye’nin demokratikleşmesi bağlamında kırılgan bir dönüm noktasında bulunduğumuzu vurgulayan ve Başkanlık Sistemi’ne geçiş dahil siyasal dönüşümün çeşitli sorunları üzerine Vehbi Başer’in görüşlerine yer veren bu söyleşinin sitemiz üzerinden yayınlanmasında fayda mülahaza edilmiştir.

Orta Doğu uzmanı, Hizbullah, İran, Suriye ve Türkiye’nin İran ile Suriye’ye yönelik dış politikasına ilişkin önemli araştırmaların müellifi, Floransa Üniversitesi eğitim görevlisi Gerta Zaimi ile birçok Arnavut gencinin Suriye’de yaşamını yitirmesine sebebiyet veren olgu olan İslâm’ın radikal ya da aşırıcı yorumlama yöntemleri üzerine geniş ve kapsamlı bir röportaj gerçekleştirdik. Önyargısız bir profesyonel ve araştırmacı olarak Zaimi, kavramlar konusunda son derece hassasiyet içinde ve gelişmelere yönelik tamamen profesyonel bir yaklaşımla kendi bulgularını paylaşıp Arnavut toplumunun, bu olguların karşısında nasıl muhafaza edilmesi gerektiğine dair önerilerini sunmaktadır. 

Devlet nedir ? Meşruiyet kaynakları nelerdir? Sanayi devrimi sonrası oluşan modern dünyada devlet kavramında neler değişmiştir? Devlet meşruiyeti için bilgiyi ve ideolojiyi nasıl kullanır ? Devletin, meşruiyetini sağlamada kamusal alan özel alan ayrımının yeri ? Sivil alan otoriteyi güçlendirmek amacıyla nasıl kullanılmakta? Küreselleşme sürecinde sanayi devrimi sonrası devlet anlayışında neler değişti? Küreselleşme süreci gerçek bir demokrasinin önünde hangi araçlarla bir engele dönüşebilir? Bu soruların cevabı aşağıdaki söyleşide.

Sanat müziğimizi ve halk müziğimizi neden yeniden üretemiyoruz? Dini musikiden bahsedilebilir mi? Yeşil pop neden makes bulmadı? Müzikteki vaziyete bakarak edeniyetimizin ayakta olduğu söylenebilir mi? Musiki ve medeniyet ilişkisi nasıl kurulmalıdır? Ortaçağ Hıristiyanlığın müzik üzerine etkileri nedir?  Neden okullarımızda müziği öğretemiyoruz? Bu soruların cevabı  bu söyleşide.....

Müslümanların çeşitli coğrafyaları fethederek siyasi egemenliklerini yaymalarını müteakiben, bu coğrafyaların önceki medeniyetleri kendilerini Arap dilinde yeniden ifade etmeye ve İslâmî sembolleri kendi kültür ve medeniyetlerini ifade edecek şekilde kullanmaya başladıklarında, otantik İslam inançlarının yerini bu kadim medeniyetlerin sorunları ve bunların çözümleri almıştır. Böylece, tarihsel tecrübeler olarak Müslüman Medeniyetleri diyebileceğimiz yapılar ortaya çıktı. Bu açıdan bakıldığında, İslam, özellikle İran, Eski Mezopotamya, İskenderiye, Hind ve Çin'de doğulu dinlerin ya da mistik öğretilerin unsurları ile dönüşerek "doğulu bir Müslümanlık" biçimine büründü. Bunun kısmî bir istisnası, Roma geleneklerini de iktibas eden Osmanlı ile, daha farklı bir istisnası Mağrib ve Endülüs Müslümanlıklarıdır.

"Her değişme, edebiyat ve sanata kendiliğinden yansır. Bunun için özel temalar, programlar geliştirmeye gerek kalmaz. Sosyal bilimler de değişmeleri açıklamak, yorumlamak  için hemen her on yılda bir problem listelerini günceller. Sanatta paradigmalar daha dayanıksız olduğu için değişmenin dolaysız ve çarpıcı görünümleri o alanda daha açık görünür. Sanat, edebiyattaki tanıklıklar ve onların bilgisi giderek sosyal bilimler için de geçerli ve değerli veriler oluşturmaya başladı. Sanatı sanatçının yaptığı iş diye tanımlarsak, elbette yeni sanat yeni sanatçılarla ortaya çıkar. Bir açıdan, bildiğimiz sanatın sınırları tamamen ortadan kalktı. Sanat tamamen bağlamsallık meselesi. Bir nesne sanat etiketiyle sunulduğunda konu kapanıyor. Sanattaki özne- nesne, sanat-sanatçı kategorileri de değişti. Tıpkı düşünce dünyasında olduğu gibi. Günümüzde düşünce üretenler düşüncelerden önce, nesneleştirerek sunuluyorlar. Bu noktada da "mesaj araçtır" yasası işliyor.Türkiye'de geleneğe dönüş hareketi sanatta da gözleniyor. Son yıllarda kültür çok sayıda kültür- sanat merkezleri açılıyor. Kültür sanatta da üretim arttı. Ama gerçek hikaye gündelik hayatın doğal akışında okunuyor, yazılıyor; yaşama sanatında."

Türkiye'de sosyolojinin durumu nedir? Türk Sosyolojisini besleyecek yeterli kaynak var mı? Çevirilerin durumu nedir? Araştırma yöntem ve tekniklerinin (nicel ve nitel) seçimi doğru yapılıyor mu? Tükiye'de sosyolog ne iş yapar ? Post-modernizm gerçek anlamda modern sonrası durum anlamında "post"umu gösterir yoksa modernitenin postuna kurulmuş türedi bir entelektüel üretim midir? Akademisyenin kamusal rolü ve iktidarla ilişkisi nedir? Aydın, aktivist olmalı mı? Akademisyen rolü neyi kapsar? Sosyal bilimlerde üretilen bilgi kullanılıyor mu? Sosyologların iş alanları neler olmalı ? Türkiye'de sosyal alanda öncelikle neler araştırılmalı?

Avrupa’da Müslüman olmak ne demek? Avrupalı müslümanların hukuk devleti çerçevesinde kimlik tanınma talepleri. Müslümanların entegrasyonu. İslamofobi,ksenofobi, yani yabancı düşmanlığıyla da beslenen bir olgu mu? Özellikle Avrupa’da yükselen ırkçı akımları dikkate aldığımızda nasıl bir gidişata şahit olacağız? Suriye'deki göç dalgası konusunda Almanya'nın tavrı. Avrupadaki Müslümanlar açısından İslamın Avrupa’da yaşanır bir halde olması için yorum çabaları. Darülharp, darülislam, darülsulh gibi kavramlar arasında  yorumlama arayışları. Almanya'da başörtüsü yasağı var mı? Almanya Anayasa Mahkemesi başörtüsü konusunda nasıl bir karar aldı? Uygulama nasıl? Bu konuları "Selamünaleyüm Sayın İmam" kitabının yazarı, Münih İslam Forumu ile  Bavyera Hristiyan-İslam Forumunun  Başkanı Benjamin İdriz ile konuştuk.