DÜŞÜNCE

Batı nekropolitiğinin bir diğer kaynağı, Hegelci tarih anlayışı ve Oryantalist çerçevelerdir. Hegelci tarih anlayışı, Avrupa'yı rasyonalite, ahlak ve medeniyetin zirvesi olarak konumlandırırken, Batı dışı toplumları durağan, geri veya irrasyonel olarak görür. Edward Said'in analiz ettiği Oryantalizm, bu mantığı bilgi üretimine taşır: "Doğu" kaos, despotizm ve düzensizlik alanı olarak inşa edilir ve Avrupa'nın müdahalesini meşrulaştırır. Bu epistemik hiyerarşi, nekropolitik şiddeti meşrulaştırır: "daha az medenileşmiş" veya "öteki" olarak tanımlanan topluluklar ‘insandışılaştırır/dehumanize’ edilir ve yapısal olarak öldürülebilir kılınır. Gazze, modern savaş mantığı ve sömürgeci bilgi üretiminin mirasını gösteren somut bir örnektir.

Söylemde erdemi, hakkı, hukuku, helali ve hoşgörüyü kimseye bırakmazken, pratikte bunun tam tersi uygulamalara her gün şahit olmaktayız. Özeleştirinin bir davranış biçimine dönüşebilmesi için, okul programlarında bu alana yönelik etkinliklerin artırılması gerekiyor.

Bu yazıda “sivillik” kavramı üzerine yoğunlaşmak istiyordum ancak yazının içeriği gereği kavramın etimolojisine ve tarihsel seyrine dair bazı izler sürmem gerekiyor.

İnsan onurunun bunun ötesinde daha açık olarak neyi ifade ettiği belli değildir. İnsan onurunun ne anlama geldiğini adeta herkesin kendi sezgisel anlayışına bırakan bu belirsizlik karşısında şu iki sonuçtan birisine varılabilir. Birincisi, insan onuru kavramı insan haklarının bir temeli olmak için yeterli açıklığa sahip değildir; yani insan haklarının kaynağının insan onuru olduğunu söylemek anlamsızdır. Ya da, ikincisi, insan onuru yukarıda kısaca tartışılan insanî varoluşun biricikliği ve üstünlüğüyle ilgili bütün fikirlerin anlamını kendisinde toplayan kuşatıcı bir kavram olmak itibariyle insan haklarının kaynağı olarak görülmelidir.

Bu makale, Türkiye’de etnosentrizmin rasyonel kaynak rekabetinden ziyade, sosyal kimlik ve otoriter kişilik yapısının gerektirdiği sembolik ve moral üstünlük arayışıyla nasıl işlediğine dair yeni bir tahlil sunmayı amaçlamaktadır.

Tarih, büyük isimlerin isimsiz kalabalıklar için belirlediği yaşamlardan ibarettir. Dolayısıyla birçok inanç ve ideoloji kurucularının, öncü ve önderlerinin ismiyle anılır. Zaman zaman refahın, çoğu zaman ise savaş, zulüm ve sömürünün de bu isimlerin uğruna/adına yapıldığı malumdur.

Hakikat olduğuna inandığınız bir şeyi söylemenin ve yapmanın en erdemli yaşama biçimi olduğu kuşku götürmez bir gerçektir.

Eğer Ukrayna Trump'a rağmen savaşa devam kararı alırsa muhtemelen cumhurbaşkanı Zelenski buradakine benzer bir rapora dayanarak kararını verecek. Bu zor tecrübeden bağımsız savunma gücü ve sanayiini kurmak isteyen birçok ülke gibi Türkiye'nin de çıkaracağı çok dersler ve alacağı örnekler vardır.

Çok boyutlu ve karmaşık yapısı yüzünden kültüre dair genel geçerliliği olabilen evrensel bir tanım yapabilmek pek de mümkün değil. Bu belirsizliğe rağmen genel olarak "kültür", insanoğlunun sonradan doğaya kattığı her şeydir diyebiliriz.

Zülfü Livaneli bu ülke için gerçek bir değer. Uzun ve sağlıklı bir ömür geçirmesi dileğiyle… Kitabının okuru bol olsun.